ارائه کننده: زهرا همتی زاد
استاد راهنما: دکتر رضا عرفان زاده
استاد مشاور: دکتر رضا امیدی پور
استاد ناظر داخلی: دکتر ایمان اسلامی
استاد ناظر خارجی: دکتر مهدی وفاخواه
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر قاسمعلی دیانتی تیلکی
تاریخ: 1403/11/10
ساعت: 8
مکان: سالن اصلی کاخ

چکیده:
مراتع بخش بزرگی از اکوسیستم‌های خشکی را تشکیل می‌دهند. استفاده از علوفه تولیدی مراتع به عنوان اصلی ­ترین کارکرد این اکوسیستم توسط دام ­ها، موجب تخریب آن توسط چرای دام گردیده‌است. یکی از مشخصه­ های مناسب برای بررسی اثرات چرای دام بر پوشش گیاهی، استفاده از مشخصه ­های تنوع‌زیستی است. به همین دلیل این تحقیق به منظور بررسی اثر چرای دام بر تغییرات پوشش گیاهی در طول یک گرادیان چرایی با استفاده از رویکردهای مختلف تنوع‌زیستی شامل تنوع گونه‌ای، تنوع کارکردی و تنوع فیلوژنتیک انجام گرفت. در این راستا مراتع روستای بان‌رحمان واقع در شهرستان مهران در استان ایلام انتخاب گردیدند. در این مراتع شش سایت با شدت‌ چرایی مختلف انتخاب گردید و در درون هر سایت، تعداد 5 پلات 10×10  متر به شکل تصادفی مستقر شدند. نمونه‌برداری برای برداشت نمونه‌های گیاهی و خاک برآیندی از سه کوادرات 1×1 متر در درون هر پلات بود. نتایج این پژوهش بیانگر این امر بود که به طور کلی با افزایش چرا در طول گرادیان چرایی تنوع زیستی کاهش پیدا کرد. مشخصه‌های تنوع گونه‌ای و مشخصه‌های کارکردی مبتنی بر چند ویژگی در طول گرادیان کاهش پیدا کردند اما مشخصه‌های مبتنی بر یک ویژگی با افزایش شدت چرا افزایش یافتند. افزایش شدت چرا باعث کاهش تنوع فیلوژنتیکی گردید. نتایج همچنین نشان داد که افزایش شدت چرا باعث کاهش مشخصه‌های فیزیکی-شیمیایی و بیولوژی خاک گردید. که نشان دهنده‌ی ایجاد اختلال در تعادلات شیمیایی خاک و برهم خوردن سلامت و آسیب به ساختار خاک است. این نتایج مبین ارتباط قوی بین شدت چرا و تغییرات نامطلوب در ویژگی‌های خاک در اقلیم‌های خشک بود که نیاز به اجرای برنامه‌های مدیریت پایدار چرا شامل نظارت بر تعداد دام‌ها، بهبود مدیریت منابع خاک و ارتقاء آگاهی دامداران تاکید می‌کند. به طور کلی مدیریت هوشمندانه چرا و اتخاذ تدابیر پایدار به منظور حفظ تنوع زیستی و کیفیت خاک امری ضروری است و نه‌تنها به بهبود وضعیت اکوسیستم‌های خشک کمک خواهد کرد، بلکه بر پایداری منابع طبیعی و بهبود معیشت جوامع محلی نیز تأثیر خواهد گذاشت.